Gebruik van (druk)inkt

De bekendste taak van drukinkt is communiceren. Inkt is met name bekend van kranten en boeken, maar het is ook belangrijk voor verpakkingen. Drukinkt helpt namelijk om te communiceren met de verpakking; het trekt de aandacht in de winkel. Bovendien worden coatings gebruikt om het voedsel in de verpakking te beschermen.

Welke soorten drukinkten zijn er?

Er zijn diverse soorten inkt, elk met specifieke eigenschappen:

Inkten voor hoogdruk en offset

Een groot aantal van deze inkten zijn oleo-harsachtige inkten die drogen door oxidatie. Kleurmakers zijn altijd synthesepigmenten, organisch en soms van minerale oorsprong, of een carbon black. De verdunners zijn over het algemeen lichte of middelzware minerale oliën. 

Inkten voor flexografie en heliogravure

Inkten die drogen door verdamping van de vluchtige oplosmiddelen. Er wordt onderscheid gemaakt naar:

  • flexografische inkten: bij deze inkten bestaan de oplosmiddelen grotendeels uit alcoholen en/of water. De kleurgevers zijn pigmenten (organische of minerale) of oplosbare kleurstoffen. Deze inkten worden gebruikt om papier, karton, pakpapier, polyethyleen te bedrukken.
  • helio-editie inkten: de oplosmiddelen zijn alifatische of aromatische koolwaterstoffen en de kleurgevers zijn organische pigmenten. Deze inkten zijn bestemd voor het drukken van folders, catalogi, enz. altijd op papier.
  • helio-verpakking (of decoratie) inkten: deze inkten kunnen diverse vluchtige oplosmiddelen bevatten (alcoholen, esters, ketonen). De kleurgevers zijn pigmenten en soms kleurstoffen. Met deze inkten kunnen de meest diverse dragers worden bedrukt zoals papier, metaal en kunststof, op grond van de uitgebreide keuze hars/oplosmiddel.
Inkten voor kopergravure

Inkten die met name worden gebruikt voor het drukken van postzegels en andere waardepapieren.

Inkten voor zeefdruk

Vloeibare inkten die op verschillende wijze kunnen drogen (afhankelijk van het recept): door oxidatie, door evaporatie van de vluchtige oplosmiddelen, door fotopolymerisatie of door katalyse. Ze worden gebruikt voor het bedrukken van de meest uiteenlopende materialen en voor voorgevormde voorwerpen zoals flacons.

Inkten voor inktjet

Gekleurde vloeistoffen met verschillende samenstellingen.

Inkten voor xerografie

Smeltbare gekleurde poeders (toners) die worden gebruikt in een elektrostatisch proces.

Welke druktechnieken zijn er?

Een eenvoudige vorm van drukken is "stempelen". De moderne drukker gebruikt geen handstempel meer, maar een drukmachine. Er zijn verschillende druktechnieken, die vaak worden aangeduid met de manier waarop de inkt op de drukvorm wordt aangebracht.

Hoogdruk of boekdruk

Bij hoogdruk of boekdruk zijn op de drukvorm de delen die de afdruk moeten vormen, verhoogd aangebracht. Met deze verhoogde delen wordt de inkt op papier aangebracht. Voorbeelden zijn: formulieren of folders. 

Vlakdruk of offset

Bij vlakdruk of offset wordt gebruikgemaakt van de eigenschappen van vet en water die elkaar afstoten. Het af te drukken beeld heeft een zeer glad oppervlak en het niet af te drukken beeld een heel fijn ruw oppervlak (fijner dan het aller-fijnste schuurpapier). Hierbij wordt de inkt aangebracht op papier, karton, blik, aluminium. Voorbeelden zijn dagbladen, weekbladen, boeken, jaarboeken, bankbriefjes, tickets, alsmede metaaldecoratie. 

Flexografie

Dit is een bijzondere vorm van hoogdruk, waarbij de drukvorm van rubber of een flexibele kunststof is gemaakt. Omdat de vorm flexibel is, kan op ongelijke of ruwe oppervlakken worden gedrukt. De inkt wordt aangebracht op papier, karton, plastic folie en aluminium. Voorbeelden zijn papieren zakken, polyethyleen verpakking, kartonnen dozen, geschenkpapier, papieren tafellakens, behangpapier en op de achterzijde van kleefband.

Zeefdruk

Bij zeefdruk wordt een stuk fijn gaas (van zijde, polyester of staal) over een raamwerk getrokken, je hebt dan een zeekdrukraam. Op dit zeefdrukraam wordt daarna (meestal) een lichtgevoelige laag aangebracht die door middel van een positief film wordt belicht. De donkere vlakken op het positief worden bij het ontwikkelen weggewassen. Je hebt dan plekken op het zeefdrukraam die inkt doorlaten. Als je inkt (of soldeerpasta) op het zeefdrukraam aanbrengt en dit uitsmeert met een rakel, dan druk je de vorm van het sjabloon op het papier of voorwerp.
Met de zeefdruktechniek kan inkt worden aangebracht op papier, karton, glas, keramiek, kunststof en metaal. Voorbeelden zijn posters, flessen (decoratie), kunststofvaten, fluorescerende bedrukkingen, vloerbedrukkingen, textielbedrukkingen, markeringen.

Diepdruk

Bij diepdruk is de drukvorm verdiept aangebracht: de inkt bevindt zich in napjes (holletjes). De hele drukvorm-cilinder wordt voorzien van een inktlaag. Daarna wordt deze met een dunne stalen liniaal (de rakel) afgestreken, zodat de inkt alleen in de verdiepte napjes blijft zitten. Hierna vindt het drukproces plaats: de inkt wordt dan tussen de drukvorm-cilinder en een tegendrukcilinder gehaald. Bij het drukken op papier kan gebruikgemaakt worden van elektrostatische drukondersteuning.
De inkt wordt aangebracht op papier, karton, cellofaan, diverse kunststof folie, dun aluminium. Voorbeelden zijn tijdschriften, etiketten, postzegels, behangpapier, decoratiepanelen, deksels, diverse verpakkingen voor voedsel, waspoederdozen, geschenkpapier, etc. 

Nieuwe druktechniek: Digitaal drukken

Digitale printers bestaan al sinds de jaren zeventig, maar zijn vooral sinds eind jaren negentig sterk in opkomst als alternatief voor de traditionele druktechnieken. De techniek van digitaal drukken is te vergelijken met een printer.
Het grootste verschil tussen digitaal drukken en de traditionele druktechnieken is dat de vaste kosten per drukwerkopdracht heel laag zijn. De kosten per vel zijn echter weer veel hoger dan bij traditioneel drukwerk. Digitaal drukken is dan ook sterk in het voordeel bij kleine aantallen en spoedklussen. De technologie ontwikkelt zich echter snel en grotere aantallen liggen al ruimschoots in het bereik van digitaal drukken.